Тилимиз ве динимиз рус тилинде
28 Мар 2009 | Ислям Нуру
Тилимиз ве динимиз рус тилинде
огретильгени себебинден яшларымыз миллийликтен четлешелер
Гъаемизнинъ гъурурыны
сакъламакъ керекмиз
Бисмилляахир-рахманир-рахим.
“Гъаесиз адам”, деп не япкъаныны бильмеген адамларгъа айтырлар. Чюнки инсан омюринде гъаенинъ буюк эмиети бар. Инсаннынъ гъаеси олмаса, онынъ аяты бош ве манасыз кечер. Мевзумызгъа кечмезден эвель инсан аятында гъае не манада айтылгъаны, не демек олгъаныны анълатмакъны лязим, деп саям.
Инсанда гъае олса, онынъ ишлери сыралы, планлы, низамлы олгъаны тасдикъланыла. Гъае бир арзу олгъаны ичюн инсангъа чалышмагъа гъайрет бере. Лякин инсан сагълам бир гъаеге саип олмалы. Базы инсанларнынъ ойле гъаелери бар ки, бу гъаелер инсанларны зайыфлатыр, джемиетни теляшландырыр. Ялынъыз къазанмакъны тюшюнген инсан бир ту-джджар киби гъаесинен озь акъкъыны къорчаламаз. Инсан башкъаларынынъ акъларына, намусларына теджавуз этмемек, инсафлы олмакъ керек.
Иште, инсаннынъ гъаеси насыл олмалы? Гъаеге иришмек ичюн насыл арекет этмек керек? Инсан ялынъыз ашамакъ, ичмек, кезмек, эгленмек, маишет ичюн япылгъан арзуларыны гъае деп бильсе, инсанлыкънынъ манасы къалмаз. Асла “гъае” дегени ялынъыз Аллах ризасына иришмек, демектир.
Бойле бир гъаенинъ саиби Аллахкъа итаат этер. Илимге гъайрет этер, бильгини арттырмагъа тырышыр. Ишлерини Аллах ичюн япар. Адалетли ве джесюр, даяныкълы, догъру, намуслы олур. Хакъны таныр, вефадар, мерхаметли ве джумерт олур. Залым олмаз.
Аятта гъае анджакъ Аллахкъа къуллукъ олгъаныны Аллах Тааля Къуран-и Керимде тасдикълай: “Мен инсанларны ве джынларны андже манъа къуллукъ этсинлер, деп яраттым” (Зарият суреси 56-ает). Инсан Аллахкъа инанчы, иманы, тюшюнджесинен къуллукъ этер. Аллахкъа инан, дегени ичюн инаныр, Аллах неге инан деген олса, онъа инаныр. Къуран-и Керимге инаныр, Пейгъамбер (с.а.в.)нинъ эмирлерининъ акъ олгъанына инаныр. Мумин ибадетлеринен Аллахкъа къуллукъ этер. Озь акъылынджа ибадетлерни тюшюнип тапмаз.
Къуран-и Керимде: «Раббимиз! Биз иман эттик. Гуняхларымызны багъышла. Бизни атеш азабындан сакъла» (Аали-Имран, 16-ает). Ибадетлеримизни чешит шекиллерге багъламакъ догъру дегиль. Бизим миллетимиз сюргюнлик йылларында ят улькелерде, чешит халкълар арасында яшады. Лякин озь динини, тилини ве урф-адетлерини зерре къадар бозмайып сакълап къалды. Дуа-сеналарны догъру япып кельди.
Бу буюк енъиш. Чюнки бир миллет озь тилини, медениетини, урф-адетини, гъурурыны джойса, о миллет оламаз, башкъа миллет адетлеринен, тилинен яшамагъа, онынъ къанунларына бойсунмагъа меджбур ола. Озь миллет такъдирини сакълап оламай.
Эр бир миллетнинъ етекчилери, эрбаплары, оджалары, алимлери, шаирлери, зиялылары ог сырада олгъанларыны унутмамалылар. Олар осип келеяткъан яш несильге ёл косьтерген мешъаль олмалылар.
Ислям дини мусульманларны окъумыш, бильгили олмаларыны тешвикъ эте. Къуран-и Керимде: «Де ки: Ич бильгенлернен бильмегенлер бир олурмы» (Зумер суреси, 9-ает), деп буюрыла. Азрети Пейгъамберимиз (с.а.в.) бойле деген: «Илим огренмек къадыр - эркек мусульмангъа фарздыр» (Ибни Мадже, Мукъаддиме, 17). Эр мусульман гъаесини джоймамакъ керек.
Лякин шимди илимнинъ чокъ чешитлери бар. Пейгъамберимиз (с.а.в.) девириндеки илимлер дегиль. Онынъ ичюн зиялыларымыз, оджаларымыз, ана-бабаларымыз яш несилимизге къайсы илим кереклигини, биринджиден ана тилимиздеки илимни, диний ве дюньявий илимни огретмелери лязим. Ана тилимизде я да тюрк тилинде чыкъкъан намаз ве ислямда ахлякъ акъкъында китапларны алып, эвеля озьлери, сонъра балаларына огретмелери керек. Бойле китаплар ве газетте диний миллий макъалелер инсангъа етерликтир.
«Ислямда хатир ёкътыр, ислямда акъи-къат бар», деген хадис мевджут. Бугуньде-бугунь Къырымда къуветли иш адамларымызнынъ сайысы аз дегиль. Ана тилимизни ве динимизни тиклемек имкянларыны къыдырмалы.
Эр афта «Къырым» я да «Янъы дюнья» газетлеринде макъале ве насиатлар басыла. Лякин эки газетимиз 6 бинъ тиражнен чыкъа. Я къалгъан онларнен бинъ къырымтатар насыл газет ала экен? Бизни дюньядан гъайып этмек ичюн курешкен руслар чешит газетлерни алалар. Газет фиятлары 2-3 кере паалы олгъанына бакъмайлар.
Эгер иш адамларымыз ич олмадым 20-30 бинъ адамны миллий газетлерге абуне япсалар, эм тиль, эм диний тербие меселесини чезген олур эдик.
Етекчилеримиз къайсы бир джума намазына барып, джами азбарында рус тилиндеки китаплар, Къуран, кассета ве дисклер сатылгъаныны корьселер, бугуньде «Ана тили огърунда куреш» деген шиарымыз акъикъатсыз олгъанына озьлери инаныр эдилер. Етекчилеримиз джума намазларына сыкъча кельселер, яхшы олур эди. Тилимиз ве динимиз рус тилинде огретильгени себебинден яшларымыз миллий гъаесини бутюнлей унуталар.
Тюркие Диянет ишлери идаресининъ Къырымдаки темсильджиси Эмин Патаннынъ арекетлери саесинде балалар ичюн Къуран элифбеси ве дёрт диний китап нешир этильди. Аллах разы олсун.
Аллах Тааля Къуранда: «Манъа дуа этинъиз, дуанъызгъа джевап берейим», - деген (Мумин суреси, 60-ает). «Дуа ибадетнинъ озюдир» (Термизий, Дуа 1). Пейгъамберимизнинъ бир хадисинде «Бисмиллясыз башлангъан иш битмез», дениле. Эр башлангъан ишимизде эвеля Аллахнынъ къудретине ишанмакъ ве Онынънен иш башламакъ керекмиз.
Бугуньде яшларымызнынъ чешит акъымларгъа къошулгъаны, миллий гъаени унут-къанларынынъ себепчиси озюмизмиз. «Къуш ювада корьгенини кутер», дегенлери киби, олар бизге бакъалар. Джамиге кельген чокъ яшларымыз мезхебимизге, урф-адетлеримизге къаршы тербие этильген. Чюнки яшларымызнынъ гъаесинен ич кимсенинъ иши ёкътыр. Не ичюн джамилеримиздеки бабаларына, къартларгъа урьметсизлик япкъан яшларымызгъа кимсе насиат бермей?
Бир джамиде эки тюрлю намаз къылына, базы джамилерде ваазлар, хутбелер русча окъула. Башкъа акъымларгъа къошулгъан яшларымызгъа тешвикъат ишлери алып бармакъ керек. Меселя, тёгерек маса кечирип Къуран-и Керимни ортагъа къойып, ким янълыш дин куте, деген меселе мушавере этильсе, яхшы олур эди.
Бойле тёгерек масада, дин адамлары, оджаларымыз, алимлеримиз, къартларымыз иштирак этмек керек. Меселени даванен дегиль, анълатмакънен чезмели.
Бу бизим яшларымыздыр. Ислямда къавгъа, зорлукъ, деген шей ёкътыр. Миллетимизнинъ такъдири бизим къолумызда.
Аллах эпинъизден разы олсун.
Аджи НУРИЙ эфенди.
Фикирлер
Фикирлеринизи языныз