Юкъары Къаралез пельваны
1 Апр 2009 | Миллий медениет
«Къырым»нынъ 21-февраль 2009 с. санында урьметли Хайри оджа Кельдаметнинъ Къырым курешчилери акъкъында макъалени окъуп, чокъ тесирлендим. Чюнки рахметли анам, эвельде Къырымда олгъан курешлер ве Къырымнынъ пельванлары акъкъында да чокъ икяе ве риваетлер айта эди. Бу пельванларнынъ арасында меним къартбабам юкъарыкъаралезли Зекерья огълу Юсуф да бар эди.
Эвель-эзельден Къырымнынъ эркеклери чокъ сагълам, ирадели ве къуветли экенлер.Ватаннынъ эфсаневий топрагъы, дагъ-сувлары, чёль-ерлери - эписи тамыр халкъкъа чокътан-чокъ такъат-къувет, сагълыкъ-селяметлик, сабыр-ираде багъышлай эди. Къырымларнынъ эр бир байрамы той-дюгюнини курешнен екюнлемек миллий адет олгъан. Хакъымыз бойле курешлерни чокъусы кузьде, дервиза байрамында, тарлаларда ишлер биткен сонъ кечире экенлер. Гъалебе къазангъан курешчиге эксерий алда 2 яшлы бугъа багъышлай эдилер. Бахшыш - бугъаны чалгъан сонъ, эркеклер бирер мешребе тазе бугъа къаныны ичип, озюни даа да зияде къуветли олгъаныны сезе экенлер. Тазе эт ве джигеринден кебап къавурып, миллий байрамны шенъ кечире эдилер. Эм бир вакъыт енъген ве енъильген тарафлар бири-бирине джан агъыттырмай экенлер, тек ра-къиплик мерагъыны косьтере эдилер. Халкъымыз о къадар джумерт, ирадели, тербиели ве шенъ олгъан экен.
Дженктен эвель Юсуф къартбабам Юкъары Къаралезнинъ кой шурасында сигорта агенти олып чалышкъан экен. Койнинъ энъ урьметли инсанларындан бири эди. Беш къыз ве бир огълунынъ бабасы олып, омюр аркъадашы Бекташ къызы Фатиме иле (догъма Балыкълава районы Айтодор коюнден) пек эмексевер бир къоранта олып, муаббет яшайлар. Ондан да гъайры Юсуф къартбабам пек къуветли ве ирадели инсан олып, миллий курешлерде иштирак эте. Къырымнынъ белли курешчилеринден бири сайыла экен. О вакъытларда Русиеде бир намлы курешчи-пельван яшай эди. Онынъ ады Иван Поддубный экен. О Къырымгъа кельгенде, чокъ курешлер кечирип, Юкъары Къаралезнинъ курешчилери акъкъында да эшитип, аселет бу койге келе.
О куньлерде бутюн кой азырлыкъ корип, мусафирни буюк урьмет иле къаршылай экенлер. Иван Поддубный кой адамларынен таныш олып, къырымларны пек бегене, дост ола. Ондан сонъ чокъкъа созмайып, куреш ярышыны башлайлар. Койнинъ намлы курешчилери невбетнен Иван Поддубныйнен бель тутушып куреше экенлер, амма рус пельваны эр бирини куреклерине къойып енъе экен.
Иван Поддубный къаралезлилерни баягъы айретте къалдыргъан сонъ, озюни гъалип сезип башлай. Адалелерни ойнатып, даире ичинде юре ве сорай экен - «Даа ким меннен тутушаджакъ ола?»
Къаралезлилерден тек бир тутушмагъан курешчи къалгъан эди. Бу меним Юсуф къартбабам.
Койдешлер онъа чокъ умют беслеп, даиреге оны теклиф этелер. Къартбабам Поддубный дайын адалелерини ойната-ойната кулюмсиреп даиреге чыкъа. Бири-бири къаршысында тёгерек боюнджа юрип, курешчилер баягъы ва-къыт тутушувгъа азырлана экенлер.Ондан сонъ тутушалар. Поддубный бир къач кере арекет этсе де, къартбабамны куреклерине къойып оламай. Койдешлер буюк гъурур ве гъайрет иле тутушувны сейир этип, къартбабама къолтуткъан сеслернен ярдым этелер, гонълюни котере экенлер.
Ондан сонъ Иван Поддубный бир къач кере даа Къаралез пельваныны йыкъаджакъ олып тырышты, лякин оны ойле де йыкъып оламады. Енъип оламагъан сонъ, бир сааткъа якъын девам эткен курешни Поддубный озю токътатып, Юсуф къартбабамнынъ къолуны котерип, къаралезли Юсуф гъалип чыкъкъаныны таныды.
Койдешлернинъ къуванч-гъурурына сынъыры ёкъ эди. Гъалебе ичюн багъышлангъан бугъанынъ аякъларыны байлап, омузларына котере де, озюни даа бир кере акъикъий Къырым пельваны олгъаныны тасдикълай экен. Сонъра достане муитинде мусафирлерни озгъарып, гъалебени учь кунь, учь гедже къайд эткен экенлер.
Алла Тааля тувгъан топрагъымызнынъ кучюни, баба-деделеримизнинъ икмети, такъат-къувети, сагълыкъ-селяметлиги, акъыл-фикирлерини яш несильге берсин.
Урьметли уйкен несиллеримизге де узун омюрлер, сагълыкъ, тендюрюстлик тилейим. Миллетимизде несиллер арасында даима узюльмеген багъ олгъаныны джан-юректен истейим.
Эмине СЕЙТВЕЛИ, оджа-тешкилятчы, Сакъ районы, Вересаево кою.
Фикирлер
Фикирлеринизи языныз