Сиз бу ишни китап этип чыкъарырсыз деген умюттем…
31 Мая 2008 | Дигер
Урьметли «Къырым»!
Газетнинъ 30-апрель санында чыкъкъан Мудафаа везирлигининъ архивлери акъкъында макъалени окъуп, деръал Гульнара Бекировагъа телефон ачтым ве ондан къозлардан бирде-бир инсан чыкъса, хабер этинъиз деп риджа эттим.
Менде дженкте гъайып олгъан ве атылгъан эллиден зияде къозлуларнынъ ады бар. Оларгъа хатыра ташы яптырайым десем, кой шурасынынъ реиси архив малюматлары керек дей.
Гульнара ханым ве Рефат Чубаров ярдымынен дёрт койдешимизнинъ ады тапылды. Бу - Умер Османов, 1942 сенеси Алманияда концлагерьде олгъан экен, Александр Иванов, Мустафа Умеров, Эмирасан Усеинов.
Мен Умер Османов ким олгъаныны бильмедим, чюнки о вакъыт он яшында эдим. Сонъ Акъмесджитте яшагъан энъ къарт койдешимиз Сеид-Смаил агъагъа телефон ачтым. О манъа тюшюнип бакъайым, сонъ хабер этерим деген эди. Киров районы Журавки коюнде яшагъан достум Мустафа Сейдаметовгъа телефон ачтым. О Умер Османов кимлерден олгъаныны айтты, сонъ Сеид-Смаил агъа онынъ айткъаныны тасдикълады.
Мен Александр акъкъында малюматларны икяе этмеге истейим. О догъма къозлу олып, яшлыгъында Эмине Сейдаметова (Бабакъай Эмине) деген къызнен танышып, бири-бирине ашыкъ олалар. Эмине Судакъ районында намы кеткен чынъджы эди. Бугунь де халкъ арасында кениш даркъалгъан йырлары бардыр.
Къызнынъ анасы ве сой-акърабалары о мусульман дегиль, деп разылыкъны бермедилер. Йигит исе мусульманлыкъны къабул этмеге разы ола.
Эмине шу ашагъыдаки чынъларны уйдура:
«Далгъалар меним сесимден инълеюр,
Бир яр севдим, аначыгъым вермиюр.
Севдалыгъым районлара дагъылды,
Яр бахшышы багъчалара атылды.
Анам килим токъутты, ипи кетен,
Меним ярым мусульмангъа дёнерми экен.
Эгер ольсем, къабримни дерен къазсынлар,
Баш ташыма Эмине Сейдамет деп язсынлар».
Меним хатырамда: бизни сюргюн эткенде Перекопны кечкен сонъ Эмине чынълап, эр кесни агълаткъан эди. Бойлеликнен Эмине 1944 сенеси август айында ватан севгиси асретине, Озьбекистаннынъ памукъ тарлаларында 45 градус сыджакъкъа даяналмай, агъыр хасталыкътан бу дюньяны терк этти. Алланынъ рахметинде олсун.
Александр агъыр яраланып, койге къайтып кельгенде Эминени сорай ве сюргюнлик акъкъында эшитип, Озьбекистангъа кете. Анда Эмине бир ай эвель ольгенини эшите. О да агъыр яралы олгъанындан, севгилисине къавушалмагъанына янып, оле.
Экинджи къурбан Мустафа Умеров акъкъында бир къач сёз айтмагъа истейим: бабасы Умер агъа, анасы Эдие Озьбекистанда вефат эттилер. Умер агъанынъ огълу Сеид-Асан 1939 сенеси Фин дженкинде ольди. Мустафа агъа дженк башланмаздан эки ай эвельси Асие деген къызгъа эвленди, ондан бир къызчыгъы олды. Шимди Самаркъандда яшайлар. Хатидже ве Сеид-Джелиль де бу дюньядан козь юмдылар. Мустафа агъанынъ къадыны Асие абла оны беклеп, къо-джагъа чыкъмады, бугуньгедже оны беклей.
Урьметли Рефат Чубаров ве Гульнара Бекирова, ойле инсанларнынъ такъдирини сагъ къалгъан сой-сопларына хабер этмек сизге багълы. Иншалла, сиз бу ишни девам этерсиз ве китап этип чыкъарырсыз деген умюттем. Сагъ олунъыз, туткъан ишинъизге Алла ярдымджы олсун.
Рефат МУСЛИМОВ,
Судакъ районы, Къоз кою.
Фикирлер
Фикирлеринизи языныз