“Эвели рахмет, ортасы магъфирет, сонъу джеэннемден къуртулыш”. Рамазан айынынъ фазилети ве Оразанынъ эмиети
30 Авг 2008 | Ислям Нуру
1-сентябрьде Рамазан башлана
Рамазан айы динимизге коре, юдже ве мукъаддес бир айдыр. Фазилети Къуран ве суннет тарафындан бельгиленген Рамазан айы он бир айнынъ султаны оларакъ къабул этильген. Рамазан айы Пейгъамбер эфендимизнинъ (с.а.в.) ифадеси иле “Эвели рахмет, ортасы магъфирет, сонъу джеэннемден къуртулыш”тыр.
Рамазан айы юреклерни джанландыргъан, гонъюллерни джоштургъан, нефислерни незарет астына алгъан, инсаний вазифелерини текрар хатырлаткъан, маневий файдаларнен толу олгъан бир айдыр.
Рамазан айыны башкъа айлардан айыргъан ве даа фазилетли ве устюн эткен бойле бир такъым хусусиетлер ве маневий гузелликлер бар:
1.Инсанларны къаранлыкътан айдынлыкъкъа чыкъаргъан юдже китабымыз Къуран-и Керим бу айда эндирильген. Бу акъта Къуранда бойле язылгъан: “Рамазан айы инсанларгъа ёл косьтериджи, догъруны ве догъруны эгриден айырмакъны ачыкъ делиллер оларакъ Къуран эндирильген айдыр.” (Бакара, 2, 185).
Рамазан айы Къуран-и Керим айыдыр. Къальплерге нур, гонъюллерге шифа, муминлерге рахмет ве бутюн инсанларгъа хидает олгъан Къуран-и Керим бу айнынъ Къадир геджесинде эндирильген.
2.Аллахнынъ алемлерге рахмет оларакъ дёндюрген, яратылгъанлардан энъ шерефлиси, Аллахнынъ энъ севгили къулу, инсанларнынъ юксек ве энъ мукеммель ахлякъ орьнеги, пейгъамберлернинъ сонъкиси Азрети Мухаммед (с.а.в.)ге пейгъамберлик вазифеси бу мубарек айда берильген.
3.Бинъ айнынъ хайырлысы олгъан “Къадир геджеси” бу айнынъ ичиндедир.
4.Ислямнынъ беш шартындан бири олгъан ве муминлерни ярамайлыкълардан айырып маневий анъламда темизлеген ораза бу айда тутула.
5. Рамазан айында дженнет къапулары ачыла, джеэннем къапулары къапатыла ве шейтанлар зынджыргъа байланалар. Бу акъта пейгъамберимиз де бильдирген.
Бу айда мумин нефсининъ ярамай арзуларына ве шейтаннынъ истеклерине уймайджагъы ичюн, шейтан зынджыргъа багълангъаны киби оразалы инсанны алдатып оламайджакъ ве онъа бир зарар кетире бильмейджек.
Азрети Пейгъамбер Рамазан айы киргенинен асхабларына бу айнынъ мукъаддеслигини ве фазилетини бойле анълаткъан:
“Эй инсанлар! Юдже ве мубарек кольгеси узеринъизге энди, о айда бир гедже бар ки, бинъ айдан даа хайырлыдыр. Аллах о айда оразаны фарз этти. Геджелейин ибадет япмакъны нафиле къылды.
О айда бир фарз ишлеген дигер айларда етмиш фарз ишлеген киби севап алыр. О сабыр айыдыр. Сабырнынъ нетиджеси исе дженнеттир. О ярдымлашма айдыр. О айда муминнинъ рызкъы боллаштырылыр. О айда ким бир оразалыны ифтар эттирсе, бу гуняхларнынъ багъышланмасына ве джеэннемден къуртулмасына себеп олур.
Айны заманда ифтар эттирген инсангъа оразалынынъ севабы къадар севап берилир. Оразалынынъ севабына исе ич бир шей етмез. О ойле бир айдыр ки, эвели рахмет, ортасы магъфирет ве сонъу джеэеннем атешинден къуртулыштыр”. (Тергъиб ве Тергъиб, II, 430, 13).
Рамазан айы кельгенинен эйиликлер чокълашыр, ярамайлыкълар азлашыр, ёкъсулларгъа, мухтаджларгъа ярдым эли узатылыр. Рамазанда бирлик-бераберлик, къардашлыкъ дуйгъулары кучьлене. Бу айда фарз намазларынен иляве оларакъ теравих намазларында дюньявий макъам, маневий ве маддий фаркълылыкълар джами тышарында быракъылып зенгин-факъыр, эмир-мемур, ишчи-иш берген, оджа-талебе, къарт-яш - бутюн инсанлар бир сафта омуз-омузгъа турмакъталар.
Бу дурум олар арасында булунгъан кин, душманлыкъ, даргъынлыкъны ёкъ этер. Араларында севги ве сайгъы багъларыны мейдангъа кетирир.
Ресулу Экрем эфендимиз (с.а.в.) бойле ифаде эткен:
“Умметим Рамазан фазилетини там оларакъ бильселер эди, бутюн сене Рамазан олмасына теменна этер эдилер”(Диянет Ильми Дерги, VIII, сайы 90-91. с.343).
Оразанынъ эмиети
Ораза инсанны Аллахкъа итаат ве теслимиет иле багълагъан ве ирадесини кучьлендирген бир ибадеттир. Ораза Аллахнынъ ихсан эткен нимет ве фазилетлерини урьмет этип, беденнинъ арзуларыны енъмек ве нефисининъ ярамай истеклерине сабыр этмек демектир. Оразанынъ эсас гъаеси, инсанларнынъ нефиси ве беденининъ арзуларыны терк этерек ираде ве шахсиетини кучьлендирмек ве бойлеликнен ахиретте бериледжек ниметлерге къавушмакътыр.
Ораза ибадетининъ инсанлар ичюн чокъ маддий ве маневий файдасы олгъаны себебинден Аллах тарафындан эвельки умметлерге фарз къылынгъаны киби, бизге де фарз къылынды.
Оразанынъ инсанлар ичюн ол-гъан файдасыны бойле тарифлей билирмиз:
-Аллахнынъ ризасыны къазанмакъ: Эр шейден эвель Ораза Аллахнынъ ризасыны къазанмагъа весиледир. Чюнки бутюн ибадетлерден макъсат Аллахнынъ ризасыны къазанмакъ. Онынъ ризасы исе эр шейден устюндир.
-Ораза гуняхларны багъышлатыр. Азр. Пейгъамберимиз (с.а.в.) бойле анълаткъан:
“Ким инанаракъ ве мукяфатыны Аллахтан беклеерек, Рамазан оразасыны тутса, кечмиш гуняхлары багъышланыр” (Риязус Салихин,II, 489, Хад.1223).
-Ораза туткъан дженнетте Рейян къапусындан кирер. Ресулу Экрем эфендимиз (с.а.в.) бу акъта бойле буюргъан:
“Дженнетте Рейян денильген бир къапу бардыр ки, къыямет кунюнде ондан ялынъыз оразалылар кирер. Ондан башкъалар кирмез” (Бухари, Савм, 4).
-Ораза кишини сабырлы олмагъа огретир. Ораза инсанны къыйынлыкъларгъа къатланмагъа ве мешакъатларгъа къаршы сабыргъа алыштырыр. Пейгъамбер эфендимиз (с.а.в.) бойле деген: “Ораза сабырнынъ ярысыдыр” (Ибн Мадже, Сыям, 44).
-Ораза нефисни тербиелер. Ораза инсанны ярамайлыкълардан узакълаштырыр, иффетини къорур.
-Ораза ниметнинъ дегерини огретир. Денъиздеки балыкълар сув олар ичюн не къадар муим, аяты сувнынъ ичинде бир нимет олгъаныны анълаямазлар. Амма сувдан марум олгъанда анъларлар.
Инсанлар Аллах берген джумерт ниметлерден ве гузелликлерден файдаланырлар, ашарлар, ичерлер. Лякин бунынъ ёкълугъыны ве сыкъынтысыны чекмегенлери ичюн, акъикъий къадирини билемезлер, анълаямазлар. Бу себептен Рамазан айында ач ве сувсуз къалгъан инсан Аллахнынъ берген сайысыз ниметлерининъ къадрине етер. Оларгъа шукюр этер.
-Ораза факъырларгъа ярдымны хатырлатыр. Ораза саесинде инсаннынъ мерхамет дуйгъулары артар. Ёкъсулларны аджыр, мерхамет ве ярдым этер.
-Ораза инсаннынъ сагълыгъыны къорур. Пейгъамберимиз (с.а.в.) бойле деген: “Ораза тутунъыз сиххат (сагълыкъ) булурсынъыз”(Кешфул-Хафа,II, 33).
-Ораза беденнинъ зекятыдыр. Зекят малны темизлегени киби, ораза да вуджутны темизлер.
-Ораза кишини бир къалкъан (къалкъан эски заманда дженкте инсанларны къорчалагъан бир дженк алети - щит) киби джеэннемден къорур. Аллах ичюн ихляслы тутулгъан ораза, саибини джеэннем атешинден къорур.
-Ораза туткъан оразанынъ шефаатына къавушыр. Аллах Тааля къыямет кунюнде Къураннынъ ве оразанынъ шефаат этмесине изин береджек.
-Ораза туткъаннынъ дуасы макъбулдыр: Рамазан айы рахмет ве магъфирет айыдыр. Бу айда ачылгъан эллер бош чевирильмез. Ресулу Экрем бойле буюргъан: “Учь кишининъ дуасы кери чевирильмез. Ифтар эткендже къадар оразалынынъ, адалетнен укюм эткен девлет башынынъ, зулумгъа огърагъаннынъ дуасыдыр.” (Муснед, II, 445).
-Ораза кишининъ ахлягъыны гузеллештирир. Ораза къальптеки къаттылыкъны йымшатыр, шефкъат ве мерхамет дуйгъуларынынъ къальпке ерлешмесине весиле олур.
Оразалы нелерге дикъкъат этмели?
Рамазан айында ораза туткъан инсан ичюн оразаны бозаджакъ маддий шейлерден къачынмакъ не къадар муим олса, Ислям ахлягъына терс олгъан давранышлардан сакъынмакъ да о къадар муимдир. Пейгъамбер эфендимиз (с.а.в.) бойле деген: “Ким ялан сёйлемекни ве яланнен иш япмакъны быракъмаса, Аллах о кимсенинъ ашамакъ, ичмекни быракъмасына дегер бермез” (Эбу Давуд, II, 307, Хад. 2362).
Ораза ибадети вакътында баш-къаларыны чекиштирмек, тартышмакъ, гонъюль къырмакъ, ялан, ифтира, гъыйбет япмакъ, деген динимиз ясакълагъан чиркин арекетлерде булунмакъ бир тюрлю гъае ве акъыл-ферасетке уйгъун дегиль.
Рамазан айы инсанлар озьлерини эсапкъа чекмек, хаталарыны фаркъ этмек ве гуняхларына тёвбе этип, Аллахкъа дёнмелери ичюн бир фурсаттыр. Бу мубарек айда Аллах ибадет оларакъ эмир эткен ораза инсаннынъ ишанчыны, ирадесини къавийлештире. Ораза рухий ве нефсий бир сынавдыр. Хакъкъы иле эда этильгенде Аллахнынъ ризасыны ве севабыны къазандыра.Эр мусульман Рамазан айынынъ къыйметини ве фазилетини идрак этерек ве мустесна айы толу-толу дегерлендирмели, мукяфаты Рейян къапусындан дженнетке кирмек олгъан ораза ибадетининъ эмиетини билип эда этерек, Аллахнынъ мукяфатына наиль олмалыдыр.
Бу къадар феизли ве берекетли бир ай ве ибадет йылда бир сефер кельгени ичюн авучымызнынъ ичинден къачырмамалымыз.
Эпинъизни 1-сентябрь, базарэртеси куню башланаджакъ Рамазан-и шерифинен тебрик этем. Рамазаннынъ бутюн инсанлыкънынъ тынчлыкъ ве мутлулыгъына весиле олмасыны Юдже Раббимден теменна этем.
Эмин ПАТАН,
Тюркие Диянет ишлери идаресининъ
Украина ве Къырымдаки Темсильджиси.
Фикирлер
Фикирлеринизи языныз