Амма бойле такъдирде парламентнен берабер
президент сайлавларыны да отькермели, дей А. Сенченко
Украина парламентиндеки вазиет, сонъки вакъытта онда къабул этильген ичтимаий къанунлар акъкъында ве мемлекетке янъы сайлавларны беклемеге керек оладжакъмы, деген меселелер боюнджа фикирини «Батькивщина» Бутюнукраин бирлешме Къырым джумхуриет фиркъа тешкилятынынъ етекчиси, Юлия Тимошенко блокундан Украина халкъ депутаты Андрей Сенченко бильдире.
-Украинанынъ Юкъары Радасы гурджилер меселесинде къарар къабул этмеди. Фикринъиздже, себеби неде?
-Теэссюф ки, Юкъары Радада Русиеге кесен-кес къаршылар ве Русиеге кесен-кес тарафдар олгъанлар мев-джут. Бизим фракция исе энъ-эвеля ватанперверлик меслеклерине эсаслана. Биз бу дава Украинадан тышта кечмекте ве бизим къыймет кесювлеримиз речбер олмалы, деп саямыз. Мында муими шу ки, Саакашвили бу регионда 16 йыл укюм сюрген барышыкъны бозды. Онынъ бойнунда эки бинъ инсаннынъ олюми ичюн месулиет ятмакъта.
Парламентке кельгенде исе, сагъ ве сол тарафымызда яшагъан къомшуларгъа эеджанлы къыймет кесювлер бермек четте турсын, бизде кенди мемлекетимизнинъ пекитильмесинен багълы муим ички меселелеримиз де чокъ.
-Юлия Тимошенко блоку ве «Наша Украина»нынъ гурджилер давасына кельгенде нокътаи назарлары, позицияларынынъ фаркъы принципиаль шекильде неден ибарет?
-Биз пармламентке белли бир сиясий шахс - Виктор Андреевич Ющенконынъ дегиль де, мемлекетнинъ менфаатларына хызмет этмеге кельдик. Бизим позицияларымызнынъ фаркъы бундадыр.
Бизим позиция ватанперверлернинъ арекетлери мемлекетни давагъа чекмек дегиль де, онынъ пекитильмесине догърултылгъан инсанларнынъ позициясыдыр. Украинанынъ эм Гурджистаннен, эм Русиенен озь стратегик мунасебетлери мевджут.
Бойле алда Украинагъа сиясий барышчы(миротворец) олып, силялы къарама-къаршылыкъ, зытлыкънынътокътатылмасына тесир этмек ляйыкъ эди. Виктор Андреевич исе мемлекетимизни бу даванынъ бир тарафы япмагъа ынтылды. Бир тарафта турып исе, Ющенко алевге ягъ тёккен киби олды.
-Везирлер Диваны, Украина Хавфсызлыкъ хызмети ве Анаяса Махкемеси фаалиетлери боюнджа къабул этильген къанун лейихалары Украинадаки акимиет пытакъларынынъ озьара чалышмакъ системине насыл шекильде тесир этеджеклер?
-Халкъ украин акимиетинде олып кечкен шейлерге бакъып тюнъюле ята. Адий инсан яхшы, нормаль яшамагъа ве мемлекетте бугунь, ярын, обирси кунь не оладжагъыны анъламагъа истей. Бугунь исе акимиетнинъ эки давалашкъан меркези - Украина Везирлер Диваны ве президентнинъ кятибияты мевджут.
Везирлер Диваны - Анаясада косьтерильген къурум. Оны халкъ тарафындан сечильген парламент мейдангъа кетирди. Онынъ дегиль тек кениш акълары, бунынънен берабер халкъ огюнде месулиети де бар.
Президентнинъ кятибияты исе - онъа хызмет, ярдым эткен персонал. Анаяса боюнджа онынъ мемлекетни идаре этмек векялетлиги де, сайлавджылар огюнде ич бир месулиети де ёкъ. Бунынънен берабер, Балога ёлбашчылыгъындаки президентнинъ кятибияты, Ющенконынъ эмири иле, Анаясагъа зыт кельген алда эр бир шейни ве сааны идаре этмеге ынтыла.
Бойле вазиет ишни боза ве акимиетнинъ итибарыны тюшюре. Онынъ ичюн бу эки къатмер идареджиликни сезирли дереджеде четлештириджи къарарлар къабул этильген эди.
-Фикринъиздже, НУ-НС фракциясы коалициядан чыкъмакъ акъкъында къарарыны озю, мустакъиль шекильде къабул эттими, я да бу президент кятибияты тазыйыгъынынъ нетиджесими?
-Бу ерде шуны анъламакъ керек: Балоганынъ тасвири не къадар феналаштырылса да, президентнинъ кятибияты - адий хызметчи - клерклер. Ин-къиразнынъ муэллифи ве коалиция дагъылмасынынъ муэллифи шахсен Украина президенти Виктор Андреевич Ющенко. О «Наша Украина - Народная самооборона»даки депутатларгъа баскъы япып, коалиция дагъылмасы боюнджа акциягъа дирижёрлыкъ япты.
Бу грузин давасындан дегиль де, 2007 сенеси сайлавларынынъ нетиджелерине екюн чекмек дакъкъасындан башланды. Ющенко коалиция мейдангъа кетирильмемеси ичюн арекетлер япты. Атта коалиция къурулгъан сонъ, онынъ арекетлери бу анълашманынъ бозулмасына догърутылгъан эди.
-«Народная самооборона» БЮТкъа ве премьер Тимошенкогъа садыкъ олгъаны акъкъында беян этти.
Бунъа ошагъан беянат Украина халкъ Рухунынъ етекчиси Борис Тарасюк тарафындан да япылды. «Наша Украина» болюнювге огърагъанына ошай…
-Бу болюнюв оларда чокътан. Коалициядан чыкъмакъ ичюн бу къадар депутат имза чекти, дегенлери ялан. Имзаларны кимсе корьмеди - не парламентте, не де «Наша Украина»да. Бунынъ эписи коалициянынъ дагъылмасы боюнджа президент акциясынынъ нетиджеси. Амма бойле ариза парламентте бар, о фракциянынъ ёлбашчысы В.Кириленконынъ имзасы иле кельди.
Биз НУ-НС фракциясындаки депутатларнынъ фикирлерини топлап, мемлекетнинъ менфаатына хас олгъан къарар къабул этмелери ичюн къолумыздан кельгенини япмалымыз. Лякин оларнынъ арекетлери бу арада Украинанынъ файдасына дегиль. Ве бойле арекетлери иле олар, сеясетчилер оларакъ, озьлерине зарар кетирелер. Фикрим-дже, олар коалициягъа къайтмасалар, парламентнинъ келеджектеки теркибинде биз оларны корьмемиз.
-Демек, сиз «Наша Украина» коалиция сафына къайта биле, деп саясызмы?
-Бойле оладжагъына, аз олса да, ихтимал бар. Амма бойле олмаса, энъ догърусы - бир вакъытта отькерильген муддеттен эвель эм президент, эм парламент сайлавлары олмалы. О заман халкъ кимге зияде ишангъаны анълайышлы олур.
-Парламентте баягъы муим къанун лейихалары къабул этильди. Адий инсан олардан нени беклей биле?
-Парламент, ниает, семерели, конструктив чалышмагъа башлагъаны пек муимдир. Къабул олунгъан къанунлар спикер тарафындан имзаланып, президент имза чекмеси ичюн ёланмалылар. Бу къанунлар парламентте чокъ - 350 рейнен - къабул олунгъанлары, президентни вето (ясакъ) къоймакъ акъкъындан марум эте. Амма президент тарафындан: булар «анаясагъа къаршы», «девлет деврими», «мен имзаламам», деген къыймет кесювлер эшитильди. Нетиджеде, 46 миллион нуфузлы девлет бойле сынъырсыз арекетлерге даянып оламаз. Бунынъ месулиети де бар.
Къайд этмек керек ки, парламент чешит-тюрлю весикъаларны къабул этти. Макъсат акимиет къурумларындаки эки къатмер акимиетликтен четлешмек, оларнынъ месулиетини шекиллендирмек, кадрлар меселесине айдынлыкъ кирсетмек. Чешит севиедеки реберлерни, шу джумледен, укъукъкъоруйыджылыкъ саасында, къабар иле вазифеге тайинлемек амелиятына къанунджылыкъ дереджесинде сед чекмели, къанунсыз сиясий такъипни ёкъ этмели. Адий ватандаш тек бойле такъдирде озюни эмин сезе биле.
Парламент ичтимаий къанунлар пакетининъ бир къысмынынъ къабул этильмесине наиль олды. Энди бу айда бюджет муэссиселеринде чалышкъан 3, 5 миллион инсаннынъ маашы сезирли дереджеде котериледжек, чюнки екяне тариф джедвели чалыша башлайджакъ.
Якъын вакъытта айлыкъларны ве ичтимаий тёлевлернинъ артмасыны, нефакъа исляатынынъ фааллештирювини, ичтимаий имтиязлар системини, ишнен теминлемек системининъ исляаты ве имкянлары сынъырлы олгъан инсанларнынъ ичтимаий къорчалавыны тертипке кетирильмесине козьде туткъан къанунларнынъ къабул этильмеси планлаштырыла.
Ондан гъайры, парламентте мемлекетке инвестициялар кельмек джерьяныны менфаатлаштырылгъан, захире базарыны тертиплештирген, кой ходжалыгъы саасында фиятларны паритетлештирген къанун лейихалары джедвельге алынып, къабул этильмесини беклеп туралар.
-Халкъ депутатлары «Шахтер эмегининъ итибарлыгъы акъкъында» къанунгъа алельхусус дикъкъат айырдылар. Бу весикъанынъ эсас макъсады неде?
-Биз мемлекетнинъ энергетик хавфсызлыгъыны теминлемек ичюн айырыджа систем арекетлер керек олгъаныны анъламалымыз. Мемлекетнинъ энергетик хавфсызлыгъынынъ темелинден бири комюр саасы. Онынъ проблемлери йыл сайын артып кельдилер.
Украина мустакъиллиги девринде бу саада чалышкъанларнынъ сайысы дёрт кере эксильди. Бу демеси, комюр ишлеп чыкъармакъ колеми де эксильди. Эмекнинъ интенсивлиги исе артты. Инсанлар зияде комюр ишлеп чыкъармакъ ве зияде пара къазанмакъ ичюн хавфсызлыкъ къаиделерини бозмагъа ме-джбур олдылар. Нетиджеде, юзлернен адам гъайып олды. Ер астында комюлип кетти.
Бойлеликнен, къабул этильген къанун пек муим: онда меселенинъ эм иктисадий, эм ичтимаий, эм маневий-психологик тарафлары козь огюне алына.
Фикирлер
Фикирлеринизи языныз